Staša byggšar ķ Žingeyjarsżslum og framtķšarhorfur

Atvinnužróunarfélag Žingeyinga stóš fyrir mįlžingi aš loknum ašalfundi sķnum ķ byrjun jśnķ undir yfirskriftinni:  Staša byggšar ķ Žingeyjarsżslum og framtķšarhorfur.  Erindi fluttu žau Valgeršur Sverrisdóttir, išnašar- og višskiptarįšherra, Ari Teitsson, formašur Bęndasamtaka Ķslands og starfsmenn Atvinnužróunarfélagsins žau Tryggvi Finnsson og Jóna Fanney Frišriksdóttir.  

Sjį nįnar śrdrįtt śr erindum:

> Nż byggšaįętlun
   sjį einnig Byggšaįętlun ķ heild sinni


>
Ķbśažróun og atvinnuskipting ķ Žingeyjarsżslum
    sjį einnig ppt. glęrur


> Hvar liggja tękifęrin ķ Žingeyjarsżslum?
    sjį einnig ppt. glęrur


> Landbśnašarmįl

 

Nż byggšaįętlun

Į mįlžinginu kynnti Valgeršur Sverrisdóttir, išnašar- og višskiptarįšherra fundargestum nżja byggšaįętlun.  Ķ erindi rįšherrans kom m.a. fram aš stjórnvöld hyggjast gera heildarathugun į bśsetuskilyršum fólks sem og mismunandi starfsskilyršum atvinnuveganna. Töluverš umręša hefur veriš um skattalegar ašgeršir og inniheldur nż byggšaįętlun jafnframt athugun į slķkum ašgeršum hjį nįgrannažjóšum okkar.

Starfsmenn AŽ kynntu nżjar tillögur sem veriš hafa ķ umręšunni hérlendis til jöfnunar bśsetuskilyrša.  Tillögur žessar miša m.a. aš žvķ aš veittur verši aukalegur persónuafslįttur til žeirra sem bśa og starfa į landsbyggšinni og aš  tryggingargjald į fyrirtęki verši mishįtt eftir stašsetningu žeirra.  Fleiri möguleikar sem ķ umręšunni hafa veriš eru jafnframt nišurfellingar į nįmslįnum eša endurgreišsluhlutfalli nįmslįna og stofnstyrkir til fjįrfestinga į landsbyggšinni.  sjį ppt. glęrur

 

Ķbśažróun og atvinnuskipting ķ Žingeyjarsżslum

Ķ erindum starfsmanna AŽ var greint frį atvinnuskiptingu ķ Žingeyjarsżslum og ķbśažróun sķšasta įratug.  Į įrunum 1990 – 2001 er ķbśažróun į svęšinu eftirfarandi:

1990-2001     

Mešaltal Žingeyjarsżslur: 9% fękkun ķbśa

  S-Žing:        

-16%  

  N-Žing:      

- 13%

  Hśsavķk:    

-  2%

   

Hvar liggja tękifęrin ķ Žingeyjarsżslum?  
sjį ppt. glęrur

Ljóst er aš žaš er samspil margra žįtta į ólķkum svišum sem ręšur byggšažróun en vafalķtiš eru atvinnumįlin veigamesti žįtturinn.  Ķ erindum starfsmanna AŽ kom m.a. fram aš fjölmörg sóknarfęri eru til nżrrar atvinnusköpunar ķ Žingeyjarsżslum. 

Orka

Mestu vaxtarmöguleikarnir į svęšinu eru bundnir viš žį miklu hitaorku sem hęgt er aš nżta til orkufreks išnašar. Frį Hrśthįlsi sunnan Mżvatns til sjįvar viš Öxarfjörš eru talin 7-8 hįhitasvęši, samtals er įętlaš aš žessi svęši gętu gefiš 800 1000 MW af raforku, en žaš er svipaš og allar virkjanir Žjórsįr. Įhugaveršast er aš finna notendur sem nżta hitaorkuna beint en žį er orkunżtingin 6 til10-föld, dęmi um slķkan notenda er Kķsilišjan sem mun vera annar stęrsti notandi af jaršgufu ķ heimunum. Fyrir 10 įrum gerši žįverandi framkvęmdastjóri AŽ Įsgeir Leifsson verkfręšingur  višamikla athugun į nżtingu gufu frį Žeistareykjum til framleišslu į sśrįli, nišurstaša Įsgeirs var aš žetta gęti veriš hagkvęmur kostur en m.a. af markašsįstęšum yrši žetta sennilega ekki aš veruleika fyrr en eftir u.ž.b. 10 įr aš veruleika, nś 10 įrum seinna er rśssneskur įlrisi aš skoša žennan kost ķ alvöru af fréttum aš dęma.

Feršažjónusta

Góšar samgöngur eru forsenda öflugrar feršažjónustu.  Töluverš umręša hefur veriš um mikilvęgi Kķsilvegar fyrir atvinnužróun į svęšinu en vegurinn er hluti Demantshringsins svokallaša, ž.e. Hśsavķk-Mżvatn-Dettifoss-Įsbyrgi. Uppbygging žessa vegarkafla er afar mikilvęg fyrir framtķš feršažjónustu ķ Žingeyjarsżslum.

Feršažjónusta ķ S-Žingeyjarsżslu į sér langa sögu enda skartar svęšiš mörgum af helstu nįttśruperlum landsins. Ķ könnun Feršamįlarįšs Ķslands kemur ķ ljós aš į eftir höfušborgarsvęšinu og Sušurlandi heimsóttu flestir erlendir feršamenn Noršurland sumariš 2000 eša um 43% žeirra.  Af žessu mį draga įlyktun aš feršažjónustuašilar ķ Žingeyjarsżslum eigi mikla möguleika og ekki sķst žarf aš taka höndum saman og markašssetja svęšiš utan hįannatķma. Ķ stefnuyfirlżsingu rķkisstjórnarinnar er lögš įhersla į sóknarfęri į sviši menningartengdrar og hins vegar heilsutengdrar feršažjónustu.  Įform Bašfélags Mżvetninga falla sannarlega undir heilsutengda feršažjónustu žar sem aušlindir svęšisins eru nżttar til aš styrkja feršamannaišnašinn į svęšinu enn frekar.  Ķ Žingeyjarsżslum er jafnframt öflug heilbrigšisstofnun og metnašarfull įform eru hjį forsvarsmönnum stofnunarinnar meš aš tengja žekkingu heilbrigšisstétta į svęšinu žéttari böndum viš feršažjónustuašila meš žvķ aš bjóša uppį nįmskeiš, heilsumešferšir og afžreyingu. Žegar hafa nokkur nįmskeiš veriš haldin og fengist hefur styrkur til aš móta verkefniš frekar. Verkefniš gengur undir vinnuheitinu “Heilsutengd feršažjónusta ķ Žingeyjarsżslum”  og er žaš vistaš hjį  Frumkvöšlasetri Noršurlands.

Feršažjónusta ķ N-Žingeyjarsżslu er aftur į móti ung atvinnugrein. Įsbyrgi og žjóšgaršurinn ķ Jökulsįrgljśfrum draga fjölda feršamanna į svęšiš įr hvert.  

En fullyrša mį aš noršausturhorniš er mikiš til óplęgšur akur.  Mikilvęgt er aš marka stefnu fyrir svęšiš ķ heild m.t.t. menningar, jaršfręši, stangveiši, fugla- og plöntuskošunar, gönguleiša ofl.  Ósnortin nįttśran į Sléttu og Langanesi er aušlind sem og kyrršin sem žar rķkir og sindrandi noršurljósin. Mörg tękifęri eru enn ónżtt en noršur-Žingeyjarsżsla bżšur uppį mikla möguleika ķ feršažjónustu.

Upplżsinga- og žekkingasamfélag

Nżveriš var undirritašur samningur viš Frumkvöšlasetur Noršurlands um annaš verkefni sem unniš veršur ķ Frumkvöšlasetri Noršurlands į Hśsavķk sem er gerš višskiptaįętlunar um uppbyggingu fręšaseturs Žingeyinga meš ašsetur į Hśsavķk.  Vonast er til aš breiš samstaša nįist um verkefniš og aš žaš verši samstarfsvettvangur fjölmargra ašila, s.s. Nįttśrustofu Noršurlands eystra, hįskólastofnana, Framhaldsskólans į Hśsavķk, Hvalamišstöšvarinnar svo einhverjir séu nefndir.  Į slķku fręšasetri yršu unnar hvers kyns rannsóknir sem tengjast norš-austurlandi, nżsköpun og atvinnužróun ķ samvinnu viš atvinnulķfiš, menntastofnanir og hiš opinbera.

Fyrir nokkrum įrum lagši Landssķminn ljósleišaralagnir ķ jöršu um allan Hśsavķkurbę sem lķtil nżting hefur veriš į. Nżting ljósleišaralagnanna myndi styrkja hugmyndina um uppbyggingu Fręšaseturs Žingeyinga į Hśsavķk. Nś žegar hafa bęjaryfirvöld į Hśsavķk óskaš eftir žįtttöku ķ verkefninu rafręnt samfélag sem fjallaš er um ķ nżsamžykktri byggšaįętlun. Auk žess aš styrkja žį atvinnustarfssemi sem fyrir hendi er myndi nettengt upplżsinga- og žekkingarsamfélag opna nżja vaxtarmöguleika. 

 

Landbśnašarmįl

Ķ lok fundarins hélt Ari Teitsson, formašur Bęndasamtaka Ķslands erindi um landbśnašarmįl.

Ari vék fyrst aš markmišum landbśnašra į svęšinu sem hann taldi aš gętu veriš margvķsleg en hęšst bęri: Aš svęšiš haldi sķnum hlut ķ heildarlandbśnašraframleišslu, bęndur į Noršausturlandi hafi ekki sķšri laun fyrir sķna vinnu en ašrir bęndur og félagsleg ašstaša bęndanna sé višunandi.

Žį vék Ari aš stöšu mjólkurframleišslu og benti į aš kśm fęri fękkandi į svęšinu og frį 1997 hefši svęšiš ekki haldiš sķnum hlut ķ heildargreišslumarki landsins.

Styrkur mjólkurframleišslu į svęšinu vęri aušveld fóšuröflun og žekking og reynsla en veikleikarnir vęru veik eiginfjįrstaša Noršurmjólkur og óvissa  um markašsstöšustöšu mjólkurafurša ekki sķst gagnvart innflutningi.

Varšandi saušfé benti Ari į aš žrįtt fyrir aš mikill samdrįttur hefši oršiš ķ greišslumarki saušfjįr į Noršausturlandi hefši saušfé ekki fękkaš aš sama skapi žannig aš nś vęru hlutfallslega lįgar beingreišslur  į bak viš hvert framleitt kg dilkakjöts. Styrkur saušfjįrręktar į svęšinu fęlist ķ žekkingu og reynslu bęndanna og vķšlendum vel grónum heišarlöndum en helsti veikleiki vęri erfiš markašsstaša dilkakjötsins og žvķ skipti framtķš Noršlenska miklu mįli varšandi stöšu saušfjįrręktarinnar.

Žį benti Ari į aš feršažjónusta į svęšinu ętti mikla vaxtarmöguleika og aukin tengsl hennar viš landbśnaš į svęšinu ekki sķst hrossarękt styrktu stöšu svęšisins.

Vešursęld og jaršhiti sköpušu garšyrkju įkvešna möguleika en fjarlęgš viš ašalmarkaš yllu erfišleikum.

Ari benti į aš žótt framleišsla svķna- og alifuglaafurša vęri lķtil styrkti hśn eigi aš sķšur fóšurframleišslu į Noršurlandi og vęri žannig svęšinu til styrktar.

Žį nefndi hann aš góš skilyrši vęru til skógręktar og aš reynsla og žekking vęri til stašar ķ lošdżrarękt.

Aš lokum ķtrekaši Ari aš varšandi framtķš landbśnašar į Noršausturlandi vęru afuršastöšvarnar ķ lykilhlutverki en kjarkur og dugnašar ķbśa svęšisins réši śrslitum um framtķš landbśnašar į svęšinu.